Nguy cơ xung đột trên biển giữa hải quân Mỹ – Trung

Trung Quốc phát triển lực lượng hải quân nhằm cạnh tranh sức ảnh hưởng với Mỹ tại Thái Bình Dương, trong khi Washington vẫn muốn duy trì địa vị bá chủ trong khu vực. Cục diện trên khiến nguy cơ xung đột giữa hai quân hai nước tăng cao.

Nguy co xung dot tren bien giua hai quan My - Trung

Tin hay: Nguy cơ xung đột trên biển giữa hải quân Mỹ – Trung

Thái Bình Dương được coi là động mạch chủ của nền kinh tế toàn cầu, nằm dưới sự khống chế của Hải quân Mỹ từ Thế chiến II đến nay. Sau khi Mỹ – Trung bình thường hóa quan hệ, Washington công nhận địa vị chính thức của Bắc Kinh trên trường quốc tế. Ngược lại, Bắc Kinh cũng tôn trọng địa vị chủ đạo của Washington tại châu Á – Thái Bình Dương.

“Thỏa thuận ngầm bất thành văn này đang dần tan vỡ. Trung Quốc muốn có sức ảnh hưởng chính trị và quân sự tại khu vực phù hợp với nền kinh tế phát triển mạnh mẽ của họ”, bình luận viên Geoff Dyer thuộc tờ Financial Times nhận định.

Trong 20 năm qua, Trung Quốc không ngừng tiến hành hiện đại hóa quân đội, với dự toán ngân sách quốc phòng năm 2014 lên đến 131,5 tỷ USD, tăng 12,2% so với năm ngoái. Trong đó, tăng cường sức mạnh hải quân là ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh.

Giới phân tích chiến lược nhận định rằng hàng loạt các mẫu chiến hạm mới, tàu ngầm tàng hình và hệ thống tên lửa tầm xa của Hải quân Trung Quốc đều nhằm hạn chế khả năng tác chiến của Hải quân Mỹ tại khu vực tây Thái Bình Dương.

“Quân đội Trung Quốc dành 90% thời gian để suy nghĩ làm thế nào bắn hạ máy bay và tàu chiến của chúng tôi”, BBC dẫn lời tướng Dennis Blair, cựu tư lệnh Bộ tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết.

Trung Quốc mong muốn thay đổi tương quan lực lượng tại Thái Bình Dương thông qua việc dồn lực phát triển hải quân. Bắc Kinh cũng dần rời xa chính sách đối ngoại “ẩn mình chờ thời” – chủ thuyết cho rằng quốc gia này cần bình tĩnh quan sát cục diện thế giới, tạo dựng môi trường ổn định, để tập trung phát triển nội lực.

Chính sách mới chủ động hơn, mang tính khuếch trương và thậm chí là hung hăng, thể hiện trong việc Trung Quốc chiếm bãi đã Scarborough/Hoàng Nham tranh chấp với Philippines năm 2012, đơn phương thiết lập Vùng Nhận dạng Phòng Không trên Hoa Đông cuối năm 2013 và gần đây nhất là hạ đặt trái phép giàn khoan 981 trên vùng biển của Việt Nam.

Các nhà nghiên cứu cho rằng chiến lược biển của Trung Quốc bao gồm cả nhân tố chiến lược và nhân tố lịch sử. “Trung Quốc luôn nhắc đến lịch sử 100 năm nhục nhã, để chỉ về quãng thời gian cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 khi bị chiến thuyền và pháo đạn của các cường quốc phương Tây xâm phạm”, Giáosư Roderick MacFarquhar thuộc đại học Harvard bình luận. “Vì vậy việc tăng cường an ninh quốc gia thông qua khống chế các vùng biển xung quanh như một bài học lịch sử với người Trung Quốc”.

Nguy co xung dot tren bien giua hai quan My - Trung hinh 1

Cùng chung nhận định trên, ông Rory Medcalf, chuyên gia về an ninh châu Á thuộc Viện nghiên cứu Lowy, cho rằng Bắc Kinh muốn đột phá “chuỗi đảo thứ nhất”, phân cách Biển Đông, Hoa Đông và Hoàng Hải với Thái Bình Dương, để phá thế bị Mỹ và các nước đồng minh bao vây.

Ngoài ra, an ninh năng lượng cũng là mối quan tâm hàng đầu của Trung Quốc, khi quốc gia này trở thành thị trường tiêu thụ dầu khí thứ hai thế giới và dầu chủ yếu được vận chuyển qua Thái Bình Dương. Tuyến hàng hải quan trọng qua Indonesia, Malaysia và Singapore đều nằm dưới sự khống chế của Hải quân Mỹ, đặt ra cho Bắc Kinh bài toán địa chính trị đầy mâu thuẫn: Liệu có thể để đối thủ cạnh tranh bảo vệ tuyến hàng hải huyết mạch hay không.

Điều này giải thích cho hàng loạt hành động đơn phương của Trung Quốc trên Biển Đông trong những năm gần đây, bất chấp quyền lợi hợp pháp của các nước liên quan, cũng như luật pháp và thông lệ quốc tế.

Nguy cơ chiến tranh

Trước cục diện trên, một số chuyên gia cho rằng quan hệ Mỹ – Trung có thể sẽ đi lại vết xe lịch sử của thời Chiến tranh Lạnh, bởi tranh chấp và mâu thuẫn tiềm tàng giữa hai nước không kém gì thế đối đầu Mỹ – Liên Xô.

Gửi bình luận